Produkcja cebuli przeznaczonej na przemysł przetwórczy wymaga odpowiedniego doboru odmian. Nie nadają się do takiego przeznaczenia plonu kreacje typu Rijnsburger. Mianowicie w uprawie przemysłowej największe znaczenie mają cechy technologiczne surowca – wyrównanie cebul, ich kaliber, przydatność do zbioru mechanicznego, zawartość suchej masy oraz łatwość obierania.

W przeciwieństwie do cebuli przechowalniczej, gdzie najważniejsza jest trwałość przechowalnicza i stabilność w magazynie, odmiany przemysłowe muszą przede wszystkim zapewnić wysoki plon dużych, wyrównanych cebul oraz minimalizować straty surowca (odrzut i odpad) podczas przetwarzania.

Jakie cechy musi mieć cebula przemysłowa?

Kształt cebuli

Najlepsze odmiany cebuli przeznaczone do przetwórstwa muszą łączyć wysoką produktywność z parametrami technologicznymi, które umożliwiają efektywną obróbkę w zakładach przetwórczych. Jednym z najważniejszych parametrów jest kształt cebuli. Preferowane są cebule kuliste lub lekko spłaszczone, czasami nieznacznie wydłużone. Bowiem taki kształt zapewnia równomierne obieranie oraz minimalizuje straty surowca podczas fragmentowania (krojenia, plastrowania, itp.).

Kaliber cebul

Istotnym elementem jest również kaliber/wielkość cebul. W produkcji przemysłowej najbardziej pożądane są cebule o średnicy powyżej 70 mm (czyli 70+). W przypadku niektórych linii technologicznych nawet powyżej 80 mm. Duże cebule pozwalają zwiększyć wydajność obierania i zmniejszyć ilość odpadów.

Wyrównanie cebul

Równie ważne jest wyrównanie cebul w łanie. Po pierwsze dobre odmiany cebuli na przemysł cechuje równomierność wschodów i wzrostu. Poza tym jednorodność wielkości i kształtu. Wszystko to przekłada się bezpośrednio na efektywność jednorazowego zbioru wyrównanych cebul. W efekcie pracy linii technologicznych oraz gwarantuje stabilność procesu przetwarzania – krojenia i obierania.

Twardość cebul

Duże znaczenie ma także twardość cebul. Mianowicie mocne, jędrne cebule ułatwiają sprawne krojenie – a przez to równomierne fragmenty surowca (kostka, plastry).

Jakość łuski okrywającej

Ważna jest także cecha łuski okrywającej. Otóż ze względu na to, że cebula przemysłowa z zasady nie jest długo przechowywana, łuska nie musi być mocna i kilkuwarstwowa. Jednak powinna być elastyczna i w miarę jednolita. Aby dało się ją łatwo, np. pod wpływem pary usunąć w jednym kawałku w procesie mechanicznym. Czyli nie powinna być także krucha.

Wigor roślin i zdrowotność szczypioru

Dlaczego silny system korzeniowy w przemysłowej uprawie cebuli jest ważny?

Cebula należy do roślin o stosunkowo płytkim systemie korzeniowym, dlatego odmiany przeznaczone do intensywnej produkcji przemysłowej powinny charakteryzować się wyjątkowo silnym i dobrze rozwiniętym systemem korzeniowym.

Rozbudowany system korzeniowy umożliwia roślinie skuteczne pobieranie wody nawet w warunkach stresowych. W praktyce oznacza to większą stabilność plonowania zarówno w okresach suszy, jak i w sytuacjach nadmiernej wilgotności gleby.

Silne korzenie pozwalają również lepiej wykorzystywać nawożenie mineralne oraz mikroelementy. W efekcie rośliny budują większą masę asymilacyjną szczypioru, co przekłada się na wyrównany i obfity plon dużych cebul.

Dla producenta oznacza to większą stabilność produkcji i mniejsze ryzyko strat w sezonach o trudnych warunkach pogodowych.

Silny i zdrowy szczypior to podstawa

Silny, odporny na choroby szczypior odpowiada za intensywną fotosyntezę. Tym samym za budowę cebul o dużym kalibrze i wysokiej zawartości węglowodanów oraz suchej masy.

Główne cechy cebuli przemysłowej

Cecha	Znaczenie w przetwórstwie
Kulisty kształt cebuli	równomierne obieranie
Duży kaliber (70–80+ mm)	wysoka wydajność technologiczna
Wysokie wyrównanie cebul	stabilność pracy linii produkcyjnych
Twarde cebule	odporność na uszkodzenia/miażdżenie
Elastyczna łuska	sprawne obieranie
Silny wigor roślin	wysoki potencjał plonowania

Przydatność cebuli do zbioru mechanicznego

W nowoczesnej produkcji cebuli zbiór mechaniczny jest standardem. Dlatego odmiany przeznaczone na przemysł muszą być dostosowane do pracy kombajnów cebulowych.

Podstawowym elementem jest mocny, dobrze osadzony szczypior, który utrzymuje roślinę w dobrej kondycji aż do momentu załamania. Zbyt słaby szczypior powoduje wcześniejsze wyleganie roślin i utrudnia równomierny wzrost oraz zbiór.

Kolejną cechą jest jednoczesność dojrzewania plantacji. Wyrównane dojrzewanie pozwala przeprowadzić zbiór w krótkim czasie i ograniczyć straty wynikające z przerośnięcia cebul lub ich wtórnego ukorzeniania.

Równie ważna jest twardość cebul wymagana podczas obróbki maszyn.

Cechy ułatwiające zbiór mechaniczny

Cecha	Znaczenie
Mocny system korzeniowy	utrzymanie cebul w glebie do zbioru
Jednoczesne dojrzewanie	możliwość jednorazowego zbioru
Twarde cebule	odporność na uszkodzenia
Elastyczna łuska	ochrona podczas transportu

Jakie cechy ułatwiają mechaniczne obieranie cebuli?

Proces obierania cebuli w zakładach przetwórczych odbywa się w dużej mierze automatycznie. Dlatego odmiany przemysłowe powinny mieć cechy umożliwiające sprawne oddzielanie łuski.

Najważniejszym elementem jest cienka, szybko zasychająca szyjka cebuli. Ułatwia ona usunięcie górnej części cebuli i zmniejsza ryzyko pozostawania resztek szczypioru.

Istotna jest również jednorodna, elastyczna struktura łuski okrywającej, która powinna być mocna, ale jednocześnie łatwo oddzielać się od miąższu.

Znaczenie ma także kształt cebuli – cebule kuliste obiera się zdecydowanie łatwiej niż cebule silnie wydłużone lub nieregularne.

Cechy cebuli ułatwiające obieranie

Cecha	Znaczenie
Cienka szyjka	łatwiejsze odcinanie szczypioru
Kulisty kształt	równomierne obieranie
Jednolita łuska	mniejsze straty surowca
Duży kaliber	wyższa wydajność linii obierających

Czy przemysłowa uprawa cebuli może być bardziej zyskowna dzięki nowoczesnej genetyce?

Postęp hodowlany w cebuli w ostatnich latach koncentruje się na łączeniu kilku ważnych cech: wysokiego potencjału plonowania, zdrowotności oraz przydatności technologicznej.

Nowoczesne odmiany heterozyjne cebul do przetwórstwa wykazują się:

• większym udziałem cebul o dużym kalibrze,
• zdrowym szczypiorem przez dłuższy czas,
• silnym systemem korzeniowym,
• wyrównaniem wzrostu mimo warunków stresowych uprawy,
• minimalnymi stratami podczas zbioru i przetwarzania.

Dzięki temu producenci mogą uzyskiwać wyższy plon handlowy oraz większą efektywność kontraktacji z zakładami przetwórczymi.

Poza tym wybór tego kierunku produkcji cebuli może być zyskowne przez to, że zazwyczaj bezpośrednio lub krótko po zbiorze trafia jako zakontraktowany surowiec do przetwórstwa. Nie ponosimy kosztów energii na dosuszenie i długie składowanie w optymalnych warunkach termicznych i przewiewu powietrza. Poza tym nie mamy strat wynikających z błędnie dobranych parametrów dosuszenia, przechowywania czy wykorzystania regulatorów wzrostu.

Przemysłowe odmiany cebuli w ofercie Hazera

Derek F1 – wysoki plon dużych cebul

Nowość w ofercie Hazera, odmiana średniopóźna w typie amerykańskim. Derek F1 wyróżnia się bardzo wysokim potencjałem plonowania oraz dużym udziałem cebul o kalibrze powyżej 70 mm.

Rośliny charakteryzują się silnym wigorem oraz bardzo mocnym systemem korzeniowym, co pozwala utrzymać stabilny plon nawet w trudniejszych warunkach uprawy. Cebule są kuliste, a ich łuska jest mocna i miedzianożółta.

Odmiana nadaje się do przechowywania do marca i jest polecana szczególnie do produkcji cebuli przeznaczonej pod obieranie.

Najważniejsze cechy

Cecha	Charakterystyka
Typ	amerykański
Termin	średniopóźny
Kaliber	70+ mm
System korzeniowy	bardzo silny
Przeznaczenie	obieranie

Rhino F1 – rekordowe plony

Rhino F1 to odmiana w typie hiszpańskim, która wyróżnia się bardzo dużymi cebulami o średnicy powyżej 80 mm. Rośliny mają silny wigor oraz mocny system korzeniowy, dzięki czemu w sprzyjających warunkach mogą osiągać rekordowe plony.

Cebule są idealnie kuliste, bardzo wyrównane i twarde, co czyni tę odmianę szczególnie przydatną do obierania i przetwórstwa.

Odmiana posiada również odporność na różowienie korzeni (IR).

Najważniejsze cechy

Cecha	Charakterystyka
Typ	hiszpański
Kaliber	>80 mm
Wyrównanie cebul	bardzo wysokie
Odporność	różowienie korzeni (średnio odporna – IR)
Przeznaczenie	obieranie, świeży rynek
Zagęszczenie (norma wysiewu) przy uprawie na przemysł	2,5 jedn./ha

Bellesco F1 – zdrowy szczypior i wysoka plenność

Bellesco F1 to średniowczesna odmiana w typie amerykańskim, która wyróżnia się bardzo dobrą zdrowotnością szczypioru oraz wysoką plennością.

Odmiana jest odporna na mączniaka rzekomego cebuli (HR: Peronospora destructor), dzięki czemu szczypior pozostaje zdrowy przez długi czas w polu. To przekłada się na intensywną fotosyntezę i budowę dużych cebul.

Cebule są kuliste, twarde i wyrównane, z jasną żółtą łuską.

Najważniejsze cechy

Cecha	Charakterystyka
Typ	amerykański
Wczesność	średniowczesny
Kaliber	70+ mm
Odporność	mączniak rzekomy (wysoka odporność – HR)
Szczypior	bardzo zdrowy
Zagęszczenie (norma wysiewu) przy uprawie na przemysł	2,5–2,8 jedn./ha

Jakie parametry cebuli określają zakłady przetwórcze w kontraktacji?

Zakłady przetwórcze bardzo precyzyjnie określają parametry surowca już na etapie kontraktacji. Wynika to z konieczności dostosowania surowca do konkretnych linii technologicznych – obierania, krojenia, mrożenia czy suszenia. Każde odchylenie od wymagań jakościowych może powodować zwiększenie strat technologicznych lub spadek wydajności produkcji.

Jednym z podstawowych parametrów jest kaliber cebuli. W większości kontraktów preferowane są cebule o średnicy powyżej 70 mm, a w przypadku produkcji przeznaczonej wyłącznie do obierania często wymaga się nawet kalibru 80+ mm. Duże cebule zwiększają wydajność linii obierających i zmniejszają ilość odpadów powstających podczas obróbki.

Drugim kluczowym elementem jest wyrównanie cebul w partii surowca. Zakłady przetwórcze preferują surowiec o możliwie jednolitej wielkości i kształcie. Różnice w kalibrze utrudniają regulację maszyn krojących i powodują nierównomierne porcje produktu.

Duże znaczenie ma również twardość cebul i jakość łuski. Cebule powinny być twarde, dobrze wykształcone i pokryte elastyczną, łatwo usuwalną łuską. Słaba łuska zwiększa ryzyko pękania i kruszenia się oraz powoduje większe straty w trakcie obierania.

Kolejnym istotnym elementem jest zdrowotność cebul. Zakłady przetwórcze nie przyjmują partii surowca z objawami chorób lub zgnilizn. Wpływają one bowiem na złą strukturę surowca i obniżają parametry technologiczne. Nawet niewielkie ogniska chorób mogą powodować odrzut całej partii.

W kontraktacji coraz częściej określane są także parametry takie jak:

• zawartość suchej masy,
• minimalny udział cebul w dużym kalibrze,
• dopuszczalny poziom uszkodzeń mechanicznych,
• dopuszczalny udział cebul zdeformowanych.

Najczęstsze wymagania kontraktacyjne

Parametr	Wymagania przetwórni
Kaliber cebul	najczęściej 70–80+ mm
Wyrównanie	bardzo wysokie
Kształt	kulisty
Twardość	wysoka
Zdrowotność	brak objawów chorób
Jakość łuski	mocna, ale elastyczna, łatwo się oddzielająca
Sucha masa	wysoka

Spełnienie tych parametrów pozwala producentowi ograniczyć ryzyko odrzutów surowca oraz uzyskać wyższą cenę kontraktacyjną.

Wszystkie te cechy spełniają odmiany rekomendowane przez Hazera.

Schemat decyzji: jak dobrać odmianę cebuli do obierania, krojenia i suszenia?

W produkcji przemysłowej wybór odmiany powinien być ściśle powiązany z przeznaczeniem surowca. Cebula przeznaczona do obierania, krojenia czy suszenia powinna charakteryzować się nieco innymi parametrami technologicznymi.

Cebula do obierania

W przypadku produkcji cebuli przeznaczonej do obierania podstawowe znaczenie ma duży kaliber cebul oraz ich bardzo dobre wyrównanie. Duże cebule pozwalają zwiększyć wydajność pracy maszyn obierających oraz ograniczyć ilość odpadów.

Istotne cechy odmiany:

• kaliber 70–80+ mm
• kulisty kształt cebul
• cienka szyjka
• elastyczna łuska
• wysoka twardość cebul.

Cebula do krojenia

W produkcji cebuli krojonej bardzo ważne jest wyrównanie cebul oraz ich jednolita struktura miąższu. Nierównomierne cebule powodują problemy w krojeniu i utrudniają standaryzację produktu.

Najważniejsze cechy odmiany:

• kulisty kształt cebul,
• bardzo dobre wyrównanie kalibru,
• twardy miąższ,
• stabilna struktura cebuli.

Cebula do suszenia

W przypadku cebuli przeznaczonej do suszenia podstawową rolę odgrywa zawartość suchej masy oraz intensywność smaku. Im wyższa sucha masa, tym większa wydajność produkcji suszu.

Pożądane cechy odmiany:

• bardzo wysoka sucha masa,
• wysoki plon ogólny,
• intensywny aromat,
• wysoki udział plonu handlowego.

Schemat doboru odmiany

Przeznaczenie	Najważniejsze cechy odmiany
Obieranie	duży kaliber, kulisty kształt, cienka szyjka
Krojenie	wyrównanie cebul, twardy miąższ
Suszenie	wysoka sucha masa, intensywny smak